Besluit van de Commissie van 3 november 2010 tot vaststelling van criteria en maatregelen voor de financiering van commerciële demonstratieprojecten ter bevordering van de milieutechnisch veilige afvang en geologische opslag van CO2, alsook voor demonstratieprojecten ter bevordering van innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie in het kader van de bij Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad vastgestelde regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap (Kennisgeving geschied onder nummer C(2010) 7499) (2010/670/EU)
DE EUROPESE COMMISSIE,
Gezien het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie,
Gezien Richtlijn 2003/87/EG van het Europees Parlement en de Raad van 13 oktober 2003 tot vaststelling van een regeling voor de handel in broeikasgasemissierechten binnen de Gemeenschap en tot wijziging van Richtlijn 96/61/EG van de Raad1, en met name artikel 10 bis, lid 8, derde alinea,
(1) De Europese Raad van juni 2008 heeft de Commissie opgeroepen om zo spoedig mogelijk te komen met een mechanisme ter stimulering van investeringen van de lidstaten en de particuliere sector, zodat tegen 2015 maximaal 12 demonstratiecentrales voor CO2-afvang en -opslag (CCS) zijn opgezet en worden geëxploiteerd.
(2) Bij artikel 10 bis, lid 8, van Richtlijn 2003/87/EG wordt een mechanisme ingesteld voor de financiering van commerciële demonstratieprojecten die de milieutechnisch veilige afvang en geologische opslag van CO2 tot doel hebben (hierna „CCS-demonstratieprojecten” genoemd) en van demonstratieprojecten inzake innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie (hierna „RES-demonstratieprojecten” genoemd). Om de goede werking van dit mechanisme te garanderen, moeten zowel de regels en de criteria voor de selectie en de uitvoering van deze projecten als de basisprincipes voor het te gelde maken van de emissierechten en het beheer van de inkomsten worden vastgelegd.
(3) Op 7 oktober 2009 heeft de Commissie de mededeling „Investeren in de ontwikkeling van koolstofarme technologieën”2 aangenomen, waarin wordt gewezen op het belang van financiering overeenkomstig het onderhavige besluit voor het uitvoeren van het Europees Strategisch Energietechnologieplan (SET-plan) met het oog de vereiste demonstratieprojecten.
(4) Om te garanderen dat de financiering niet meer bedraagt dan nodig is voor de invoering en de werking van het project, moet financiering op grond van dit besluit overeenkomstig de artikelen 107 en 108 van het Verdrag afhankelijk worden gesteld van de goedkeuring door de Commissie van elk staatssteunelement in de totale financiële bijdrage van overheidswege, gelet op de mogelijke ongunstige gevolgen voor de mededinging. De lidstaten moeten de Commissie daarom overeenkomstig artikel 108, lid 3, van het Verdrag op de hoogte brengen van alle financiering waarbij sprake is van staatssteun, zodat de in dit besluit omschreven selectieprocedure in overeenstemming kan worden gebracht met de beoordeling van de steunmaatregel.
(5) De financiële steun uit hoofde van dit besluit maakt geen deel uit van de algemene begroting van de Europese Unie. De steun kan dus worden gecombineerd met andere financieringsinstrumenten, waaronder de structuur- en cohesiefondsen en het Europees energieprogramma voor herstel (EEPR). De steun kan eveneens worden gecombineerd met financiering van leningen in het kader van de door de Unie en de Europese Investeringsbank (EIB) ingestelde risicodelende financieringsfaciliteit (Risk-Sharing Financing Facility, RSFF).
(6) Ter voorkoming van subsidieconcurrentie tussen de lidstaten moet de financiering uit hoofde van dit besluit worden vastgesteld op 50 % van de subsidiabele kosten, tenzij de totale financiering uit hoofde van dit besluit meer bedraagt dan 15 % van de totale hoeveelheid beschikbare rechten, als bedoeld in Richtlijn 2003/87/EG, in welk geval de financiering moet worden beperkt tot 15 % van de totale hoeveelheid beschikbare rechten. De financiering dient daarnaast een aanvulling te vormen op een aanzienlijke medefinanciering door de exploitant. Om geen voorkeursbehandeling te geven aan in het kader van het EEPR gefinancierde projecten, dient de financiering uit hoofde van dit besluit te worden verminderd met het in het kader van het EEPR ontvangen steunbedrag.
(7) Het opzetten van een EU-demonstratieprogramma met de beste in aanmerking komende projecten over een breed scala technologieën en met een evenwichtige geografische spreiding over het grondgebied van de lidstaten, hun exclusieve economische zones en hun continentaal plat, kan niet voldoende worden verwezenlijkt als de projecten op nationaal niveau worden geselecteerd. De selectie moet daarom plaatsvinden op het niveau van de Unie. Om voor samenhang met nationale selectie- en financieringsprocedures te zorgen, dient de verantwoordelijkheid voor het verzamelen van de financieringsaanvragen van de projectsponsors en voor de beoordeling van de projecten op basis van de in dit besluit vastgelegde subsidiabiliteitscriteria bij de lidstaten te liggen. Aangezien de lidstaten de uit hoofde van dit besluit gefinancierde projecten doorgaans zullen medefinancieren, dienen zij de mogelijkheid te krijgen om te beslissen welke projecten zij willen steunen en welke aanvragen zij voor de selectieprocedure van de Unie wensen in te dienen. Indiening van deze aanvragen dient niet in de plaats te komen van aanmelding van staatssteun voor gevallen waarin de financiering een staatssteunelement bevat. De rol van de lidstaten moet verder worden versterkt door de betrokken lidstaten opnieuw te raadplegen om het bedrag en de structuur van de totale financiële bijdrage van overheidswege al dan niet te bevestigen en door de ontwerplijst van geselecteerde projecten aan het Comité klimaatverandering voor te leggen, ook met betrekking tot de kwaliteit van de projecten, alvorens de toekenningsbesluiten worden genomen.
(8) Gezien de deskundigheid van de EIB inzake het selecteren en financieren van projecten, heeft de Commissie deze instelling willen betrekken bij de uitvoering van dit besluit. De EIB, die optreedt op verzoek van, namens en voor rekening van de Commissie, heeft ermee ingestemd bepaalde taken met betrekking tot de selectie van de projecten, de tegeldemaking van de emissierechten en het beheer van de inkomsten op zich te nemen. De specifieke voorwaarden voor de samenwerking, waaronder de vergoeding van de EIB, moeten bij een door de besluitvormingsorganen van de EIB goed te keuren overeenkomst tussen de Commissie en de EIB worden vastgesteld. De EIB moet voor de uitvoering van deze taken worden vergoed met de opbrengsten uit haar beheer van de inkomsten.
(9) De beschikbare opbrengsten uit de 300 miljoen emissierechten moeten worden toegekend via uitnodigingen tot het indienen van voorstellen in twee rondes, zodat uitvoeringsrijpe projecten al in de eerste ronde financiering kunnen ontvangen, en eventuele technische of geografische onevenwichtigheden in de tweede ronde kunnen worden rechtgezet. Met het oog op het optimale gebruik van de in het kader van dit besluit uitgetrokken middelen moeten toekenningsbesluiten voor een bepaalde categorie projecten waarvoor onvoldoende concurrentie is, worden uitgesteld tot de tweede ronde.
(10) Financiering uit hoofde van dit besluit moet worden voorbehouden aan projecten waarbij technologieën worden aangewend die een innovatie inhouden ten opzichte van de huidige stand van de technologie in de belangrijkste deelsectoren. Deze technologieën mogen nog niet commercieel beschikbaar zijn, maar moeten voldoende zijn uitgerijpt voor demonstratie op precommerciële schaal. De demonstratie moet een redelijke kans van slagen hebben, met dien verstande dat technologische risico’s onvermijdelijk zijn, en de voorgestelde demonstratieschaal moet van dien aard zijn dat van verdere schaalvergroting geen noemenswaardige extra problemen moeten worden verwacht. De technologieën moeten ook een hoge reproduceerbaarheid hebben en zodoende goede vooruitzichten bieden op kosteneffectieve CO2-reductie in de Unie en daarbuiten. Daarom mogen uitsluitend projecten uit welbepaalde projectcategorieën die voldoen aan specifieke in dit besluit vastgestelde voorwaarden voor financiering in aanmerking komen.
(11) Met het oog op technologische diversifiëring moeten in de eerste ronde van de uitnodigingen tot het indienen van voorstellen acht CCS-demonstratieprojecten worden gefinancierd (met ten minste een en ten hoogste drie projecten per projectcategorie, ten minste drie met opslag in koolwaterstofreservoirs, en ten minste drie met opslag in zoutwatervoerende lagen), en moet in die ronde een project per RES-projectsubcategorie worden gefinancierd. Indien er voldoende middelen beschikbaar zijn, moet het mogelijk zijn meer projecten te financieren, op voorwaarde dat het evenwicht tussen CCS- en RES-demonstratieprojecten wordt gehandhaafd. Verder moet het aantal gefinancierde projecten per lidstaat ter wille van het geografische evenwicht ten minste één en ten hoogste drie bedragen. Voorstellen voor projecten die zich over het grondgebied van verschillende lidstaten uitstrekken, mogen vanwege hun grensoverschrijdend karakter niet onder deze beperking vallen.
(12) In principe dienen de projecten te worden geselecteerd die op de meest kosteneffectieve manier voldoen aan de voorwaarden inzake het aantal projecten per categorie.
(13) Om te waarborgen dat de geselecteerde projecten volgens de planning kunnen aanvangen en dat de middelen efficiënt worden besteed, moeten de toekenningsbesluiten afhankelijk worden gesteld van de voorwaarde dat alle nodige vergunningen die voldoen aan de door het Unierecht op dat vlak gestelde eisen door de lidstaten zijn verleend en dat de sponsors binnen een vastgestelde termijn na de vaststelling van de toekenningsbesluiten hun definitieve investeringsbeslissingen hebben genomen.
(14) De lidstaten moeten de inkomsten van de projecten met behulp van juridisch bindende instrumenten uitkeren. Overeenkomstig Richtlijn 2003/87/EG moet de uitbetaling jaarlijks geschieden, voor CCS-projecten op basis van de krachtens Richtlijn 2003/87/EG gerapporteerde, bewaakte en geverifieerde, hoeveelheid opgeslagen CO2 en voor RES-projecten op basis van de hoeveelheid geproduceerde energie. Voor zover de lidstaten verzekeren dat het eventuele teveel aan financiering wordt terugbetaald, moet het mogelijk zijn de financiering voor een project geheel of gedeeltelijk voor de aanvang te betalen. Gelet op het bijzondere belang van kennisdeling in de context van een demonstratieprogramma mogen de middelen uitsluitend worden betaald als aan de eisen inzake kennisdeling is voldaan.
(15) De in deze beschikking vervatte maatregelen zijn in overeenstemming met het advies van het Comité klimaatverandering,
HEEFT HET VOLGENDE BESLUIT VASTGESTELD:
Artikel 1 - Onderwerp
Bij dit besluit worden regels en criteria vastgesteld voor:
- 1. de selectie van de in Richtlijn 2003/87/EG bedoelde commerciële demonstratieprojecten die de milieutechnisch veilige afvang en geologische opslag van CO2 tot doel hebben (hierna „CCS-demonstratieprojecten” genoemd) en demonstratieprojecten inzake innovatieve technologieën voor hernieuwbare energie (hierna „RES-demonstratieprojecten” genoemd);
- 2. de tegeldemaking van de in Richtlijn 2003/87/EG bedoelde emissierechten ter ondersteuning van de CCS- en RES-demonstratieprojecten, en het beheer van de daaruit voortvloeiende inkomsten;
- 3. de uitbetaling van de inkomsten en de uitvoering van de CCS- en RES-demonstratieprojecten.
Artikel 2 - Beginselen
Artikel 3 - Subsidiabele kosten
De investeringskosten kunnen eveneens betrekking hebben op technologieoverdracht en knowhowlicenties (hierna „immateriële activa” genoemd), mits aan de volgende voorwaarden is voldaan:
- a) de immateriële activa moeten als activa kunnen worden afgeschreven;
- b) de immateriële activa moeten tegen marktvoorwaarden zijn verworven tegen een zo laag mogelijke prijs;
- c) de immateriële activa moeten voor ten minste vijf jaar bij de begunstigde blijven.
Artikel 4 - Rol van de EIB
Artikel 5 - Selectieprocedure
Bij de indiening van de financieringsvoorstellen verstrekt de lidstaat voor elk project de volgende gegevens:
- a) de subsidiabele kosten, in euro, als bedoeld in artikel 2, lid 3;
- b) de totale aangevraagde overheidsfinanciering in euro, zijnde de subsidiabele kosten na aftrek van de eventuele bijdrage in die kosten door de exploitant;
- c) de beste schatting van de netto contante waarde van de uit steunregelingen voortvloeiende aanvullende voordelen, berekend overeenkomstig artikel 3, lid 5;
- d) voor de CCS-demonstratieprojecten de totale hoeveelheid CO2 die naar verwachting in de eerste tien exploitatiejaren wordt opgeslagen, en voor de RES-demonstratieprojecten de totale hoeveelheid energie die naar verwachting in de eerste vijf exploitatiejaren wordt geproduceerd.
Artikel 6 - Subsidiabiliteitscriteria
Een project komt voor de toekenning van financiering in aanmerking als aan de volgende criteria is voldaan:
- a) het project moet onder een van de in bijlage I, deel A, omschreven categorieën vallen;
- b) het project moet voldoen aan de in bijlage I, deel B vervatte eisen;
- c) de in deel A.II van bijlage I genoemde projecten moeten innovatief zijn. Bestaande, beproefde technologieën komen niet in aanmerking.
Artikel 7 - Financiële en technische zorgvuldigheidseisen
De EIB voert voor elke voorgesteld project een vooronderzoek uit — waarbij zij uitgaat van de specificaties die zijn vastgesteld in de in artikel 5, lid 1, bedoelde uitnodigingen tot het indienen van voorstellen — dat minstens op de volgende aspecten betrekking heeft:
- 1. het technische toepassingsbereik;
- 2. de kosten;
- 3. de financiering;
- 4. de uitvoering;
- 5. de exploitatie;
- 6. de milieueffecten;
- 7. de procedures voor het plaatsen van opdrachten.
Artikel 8 - Selectie van de projecten
Indien de betrokken lidstaten overeenkomstig artikel 5, lid 5, bevestigen dat de bijdrage van overheidswege voldoende is, worden bij de CCS-demonstratieprojecten de hoogst gerangschikte projecten in volgorde van rangschikking geselecteerd, mits aan de volgende voorwaarden is voldaan:
- a) het aantal geselecteerde projecten per projectcategorie bedraagt ten minste een en ten hoogste drie;
- b) er zijn ten minste drie projecten met opslag in koolwaterstofreservoirs geselecteerd;
- c) er zijn ten minste drie projecten met opslag in zoutwatervoerende lagen geselecteerd.
Artikel 9 - Toekenningsbesluiten
Artikel 10 - Tegeldemaking van de emissierechten en beheer van de inkomsten
Artikel 11 - Uitbetaling van inkomsten en gebruik van niet-uitbetaalde inkomsten
De lidstaten betalen de inkomsten aan de projectsponsors uit op basis van juridisch bindende instrumenten waarin ten minste het volgende is bepaald:
- a) het project en de toegekende financiering in euro;
- b) de aanvangsdatum van het project;
- c) de eisen inzake kennisdeling overeenkomstig artikel 12;
- d) de eisen inzake de betaling van de inkomsten overeenkomstig de leden 2 tot en met 6 van dit artikel;
- e) de eisen inzake rapportage overeenkomstig artikel 13;
- f) de gegevens over de in artikel 9 bedoelde voorwaarden voor de geldigheid van het besluit.
Artikel 12 - Kennisdeling
Artikel 13 - Rapportage door de lidstaten
Deze verslagen bevatten voor elk project ten minste de volgende gegevens:
- 1. de hoeveelheid CO2 die is opgeslagen of de hoeveelheid schone energie die is geproduceerd;
- 2. de uitbetaalde middelen;
- 3. eventuele noemenswaardige problemen met de uitvoering van het project.